Öfke/Hilm/Kayıtsızlık

İnsanı diğer varlıklardan ayıran ve insani iradeyi hayvani dür­tülerin üzerinde egemen kılan bir erdeme geldik: hilm. Sabır, cesaret, tevazu ve cömertlik gibi erdemlerin aksine genel kültür­de üzerinde az düşünülmüş, günlük hayatta da kendisine daha az atıfta bulunulan bir erdem. Ama bana sorarsan, birçok ahlak felsefecisinin de katıldığı bir görüşle, sema derim ki hilm kadim ahlakımızın […]

Zihnî İşlerlik

Hareket bahsini incelerken genelde bedenî hareket üzerinde durduk. Ancak sağlığımız için bedenî hareket kadar önemli olan bir başka hareket türü de zihnî hareketlilik ve işlerliktir. Nasıl bedenin sağlığı için hareket ile sürekli idman hâlinde tutulması önemli ise zihni sıhhatimizin ana koruyucu ilacı da sürekli işler hâlde tutulmasıdır. Hareketi hep görünür bir şekilde tasavvur ettiğimiz için […]

Ahlakın Temel Şartları:İrade,Hürriyet/Özgürlük ve Niyet

Yaratılmışımızda (halk) varoluş mayamıza zerk edilmiş olan akıl, hikmet ve tabiatın bir ahlak(hulk)haline dönüşmesinin olmazsa olmaz ilk şartı, bir iradenin mevcudiyetidir. İrade, yaratılışımızda­ki bu mayayı günlük hayat içinde karşılaştığımız seçenekler ara­sında tercihte bulunmak üzere kullanma gücü ve yeteneğidir. Bu çerçevede, irade üç aşamada devreye girer: İnsan önce mayasında mevcut bir güç ile arzu duyar, sonra […]

Kadim: Tarihî Sürekliliğin Ezelîliği

Gel şimdi bu süreklilik algısı çerçevesinde kadim kavramının ne anlama geldiğine birlikte bakalım. Kadîm “zaman içinde geriye doğru gidildiğinde başlangıç noktası bulunamayacak kadar eski ve dolayısıyla insanlık tarihi ile bütünleşmiş” anlamındadır. Bir ilke, kurum ve gelenek eğer geriye doğru başlangıç noktası belirlene­meyecek şekilde bir süreklilik içinde devam ediyorsa kadimdir.7 Her tarihî olan, her eskiye ait […]

Malumat,Bilgi,Bilinç ve Duruş

Soru açıktır. Bilgi nedir ve hangi bilgi bizi doğru bir bilince ve duruşa yöneltir? öncelikle, bilginin mahiyetine ve kavramsal çerçevesine bir açıklık getirmek gerekiyor. Genellikle düşülen hata, bilginin, elde edilmesi gereken dışsal bir potansiyel olduğu varsayımıdır. Bu görüşe göre bilgi, dışımızda varolan nesnel bir şeydir; biz onu elde ederek evrendeki gerçekliği kavrar ve bize lazım […]

Bir Varoluş Boyutu Olarak Zaman

Bu çerçevede, zaman bilincini, birisi varoluş alanımıza diğeri ise ahlaki davranışlarımıza zemin teşkil eden iki boyutta ele alma­mız gerekir. Evvela zamanın varoluşsal anlamı. Öncelikle bilmeli­sin ki Allah’ın “kün/ol emri ile canlılardan, eşyadan, hareketten ve zamandan mürekkep varoluşlar âlemi ortaya çıktı ve sen bir zaman içre yaratıldın. Dolayısıyla zaman bu varoluşun bir ayeti, delili ve işaretidir: […]

Güzelliğin Ontolojik Temelleri     

İslam düşüncesinde güzellik ilminin üç temel ayağı tevhid, cemal ve ihsandır. Tevhid,teolojik manada Allah’ın mutlak tekliğini ve benzersizliğini ifade eder. Öte yandan varlıkta her şey biıbiriyle irtibatlıdır ve bu şekilde tanzim araçların da  bir bütünlük arz etmesi gerekir.  His, hayal ve akıl, varlığın farklı mertebelerini anlamamıza imkan sağlar.Bunlar arasında bir çatışma olmak zorunda değildir. Sanat, bu […]