Modernitenin Avrupacı Evrenselliği (Euroversalism)

      Modern, Avrupa’nın kuzeybatısında başlayan ve farklı çeşitlilik dü­zeyleri ile beraber tüm dünyaya yayılan tarihî bir süreç olarak değer­lendirilir (Wittock 2000; Eisenstadt 2002; Therborn 1992; Giddens 1990). Modern gelişmenin çeşitlilikleri modernite alanındaki çağdaş ilim insanları tarafından yeterince tanınsa da, tarihî ve bilimsel araş-tırma veçhesi büyük oranda Avrupamerkezcidir ve kurumsal açıdan birleştirilmiş bir dünya […]

Rönesans’ı Yeniden Şekillendirmek

Avrupa Rönesans’ını -tamamen “Avrupalı” ve özellikle Italyan bir fe­nomen ve zihinler ile değerler üzerinde daha sonra Batı tarihinde derin etkiler bırakacak olan devrim niteliğinde bir hareket olarak gören gele­neksel algılanma biçimi- bizatihi on dokuzuncu yüzyılın bir ürünüdür. Fransız tarihçi Jules Michelet, İsveçli tarihçi Jacob Buckhardt ve İngiliz edip Walter Peter, yukarıda tasvir edilen “Rönesans’ın ne […]

Şarklı Globalleşme: Geçmişi ve Bugünü

Jan Nederveen Pieterse Avrupamerkezcilik eleştirisi birden fazla aşamadan geçmiştir. Bunlar­dan birincisi, öncelikle bir Oryantalizm eleştirisi içermektedir. Diğer düşünürlerin yanı sıra, özellikle Edward Said ve Martin Bernal Avru- pamerkezci tarihte ırkçılık ve kültürel ön yargı meselelerine yoğunlaş­mışlardır. Diğerleri ise ilerlemeci düşünce (Samir Amin, Paul Bairoch, Stavrianos) ve tarih yazımında (Eric Wolf, James Blaut, Jack Goody) Avrupamerkezci […]

Özne ve Hakikat

Hakikat kaygısı, hakikat anlatılarının küçümsendiği çağımızda bile öznenin hâlâ en temel kaygısı sayılmalı. Öyle, zira insan hakikate farklı adlar verebilir, hakikat yokmuş gibi davranabilir, dahası hakikat diye bir şeyi inkar edebilir, ama hakikatte yine de ondan vaz geçemez: Hakikat (ve eksikli kipi hakikatsizlik), insanı, insanın insanlığını örtük veya belirtik bir biçimde belirlemeye devam eder daima. […]

Düşünce, Duşünce Başlar

Malum; masallar, meseller ve misaller ibret içindir. Lügat-i Nacı’nın tarifine göre ibret, “mücib-i intibah olacak vaka ya da husus”tur. Eskiler mezkür formlara gerek meramlarını ifade ıçın, gerekse muhataplarını uyarmak ve uyandırmak için sıkça başvururlardı. Bunlar, eğlenmek ve oyalanmaktan ziyade, ders çıkarmak ve ibret almak içindi esasında. Şimdi Lao Tzu’dan (MO 4. asır) şu ibretamiz meseli […]

Bir İçselliğe Sahip miyiz?

Başladukça berı söze başlar hücüma vârı’dât Şöyle kim tâkat getürmez anı takrîre zebân Nef’î İçsellik (inte’riorı’te’) dediğimiz hergünkü sıradan hayatın rutin olaylarının mütemadiyen üstünü örttüğü ve neredeyse hissedilmez kıldığı şu ortamdır, iç âlemdir, gönül dünyasıdır. Hergünkü hayatın alelade akışı esnasında biz ekseriya yüzeydeyizdir. Yüzeyde sıradan olaylar içinde yüzmekteyizdir. Derine dalma, düşüncelere gark olma gibi bir […]

Malayani Toplumu

Bizler -yansız bir adlandırmayla-“Teknoloji Çağı”nı idrak ediyoruz hâlihazırda. Hayatlarımızın büyük bir bölümü teknolojiyle dolayımlanıyor suni bir şekilde. Heidegger (ö. 1976) “Atom Çağı” dediği bu zaman dilimini bazen menfi bir nitelemeye başvurarak “Teknolojik Nihilizm Çağı” olarak da adlandırmıştır. Peki nedir teknolojiye içkin bu nihilizm? Her şeyin ve bu arada insanın da işletime amade bir el-altında-duran (Bestand) […]