Sebeb-i Hayat

Dr. Öğr. Üyesi Yasin PİŞGİN

Otursak, elimize kâğıt kalem alsak, Allah’ın bize lütfettiği nimetleri saymaya kalksak sayamayız (İbrahim 14/34). Nasıl sayalım ki? Eskilerin ifadesiyle bir nefeste bile iki şükür lazım. Verdiğimiz nefesi alamazsak çatlarız; aldığımız nefesi veremezsek patlarız. Allah’ın bahşettiği her nimet azizdir elbet. Fakat bazı nimetler var ki, diğer pek çok nimetin selamet ve bekası onlara bağlı olduğu için daha mühimdirler. Zaman ve zamanın nasibimize düşen kesiti olan ömür de işte böyle bir nimettir.

Çünkü zaman ve zamandan payımız olan ömür ezelî değil. Yani hep var değildik. Doğmadan önce yoktuk ve yokluğumuzun üzerinden uzun bir zaman geçmişti, adımızın sanımızın bilinmediği, esâmemizin okunmadığı. Öyle buyuruyor Allah: “İnsan (henüz) anılır bir şey değilken (yaratılmamışken) üzerinden uzunca bir zaman geçti” (İnsan 76/1). Ömür, ezelî olmadığı gibi ebedî de değil. Havaya atılan bir taşın yere düşmeye mecbur olduğu gibi her gelen gitmeye, her canlı ölmeye mahkûm. Ömre mahsup zamanın bir “baş”ı olduğu gibi bir de “son”u var. Dünyada yaşam o “son”a doğru akacak ve orada “Her canlı ölümü tadacak” (Âl-i İmrân 3/185).

Yaşam dünya hayatından ibaret değil. Allah “Ben sizin rabbiniz değil miyim?” diye “rabliğini” ferman ettiğinde “Belâ” demiş, kulluğumuzu ikrar etmişiz (A’râf 7/172). Bu bir ahit. Bize bahşedilen her türlü nimet buna şahit. Akıl şahit, kalp şahit, ruh şahit… Yani bu hayatın bir öncesi var. Ve de elbet bir sonrası… Kupkuru bir toprağın gökten indirilen yağmurla diriltildiği gibi insan da gün gelecek öylece diriltilecek (Hacc 22/5-6).

Ölümden önceki hayata; yani “Kâlû belâ”ya ve ölümden sonraki yaşama; “el-ba’sü ba’de’lmevt”e inanan bir mümin için zaman daireseldir. Yani müminin nazarında zaman, mahiyeti belirsiz bir sona doğru değil; başa ve geldiği âleme doğru akar. Mümin yaşadığı her an, geldiği yere döndüğünün farkındadır. Yani Allah’tan geldik ve O’na döneceğiz. “İnnâ lillâl ve innâ ileyhi râciûn” (Bakara 2/156).

İnançsız bir insanın nazarında ise zaman düz çizgiseldir. Yani münkir, her an doğumdan bir adım daha uzaklaşırken, toprak olmaya bir adım daha yaklaşır. Onun ruh dünyasında zaman bir nimet değil, bir mihnettir; bir izzet değil, bir zillettir. Ve adeta zaman onun ömrünün katilidir. Onun için Kur’an’da inkârcıların şöyle dedikleri ifade edilir: “Ölürüz ve yaşarız. Bizi ancak zaman helak eder”(Câsiye 45/24).

Doğum ve ölüm birer parantezdir. Bu parantezin içindeki her cümle, her kelime, her harf, her hece, her gündüz, her gece Allah için olmalı. Çünkü zaman, Allah’a iman edip salih amel işlemesi, hakkı ve sabrı tavsiye etmesi için insana lütfedilmiş ilahi bir nimettir. Sonlu olan bu zaman, sonsuz olan ahiret yurdunun tarlasıdır. Sonlu zamanda kim ne ekerse, sonsuz zamanda onu biçecek. Eza eken, ceza; rüzgâr eken de fırtına… Zamanın değeri ve hakkı layıkıyla değerlendirilmesi, bu şuura bağlıdır. Aksi halde “Asra yemin olsun ki, insan hüsrandadır” (Asır 103/1-3).

Zaman yalnızca bir nimet değil, aynı zamanda bir ayettir. “Biz geceyi ve gündüzü (kudretimizi gösteren) iki ayet yaptık…” (İsrâ 17/12) ;  “Allah, öğüt almak isteyen ve çok şükredici olmayı dileyen kimseler için geceyi ve gündüzü birbiri ardınca getirendir” (Furkân 25/62). Gece ve gündüzün peş peşe gelmesindeki ibreti görmemek bir tür körlük, zamanı değerini göz ardı etmek de nankörlüktür.

Hasılı;

Bir defa doğuyorsun bir defa ölüyorsun. Doğru yaşamayı bilen için hayat; paha biçilmez, vazgeçilmez, derin, gizemli, alımlı, ölümlü kalımlı, bağlayıcı, bağımlı kılıcı. Öyle ki, yaşa(t)mak için bazen ölmeye bile değer; ölmek bile teferruat yaşa(t)mak mevzu bahisse eğer.

Yani yaşam ölümden zor. Onun için de bütün canlılar ölümü ama sadece bazı canlılar yaşamı tadarlar. Çünkü yaşamak bir hüner. Ama ölmekte maharet yok. Nasıl olsa öleceğiz. Havaya atılmış bir taşın yere düşmeye mahkûm olduğu gibi, havalanmış bir kuşun eninde sonunda bir dala konmaya mecbur olduğu gibi. Ölüm zaten mukadder. Ama yaşam ?

Yaşam köprünün altından akan bir su damlasının bir daha köprünün altına dönmesinin hayal oluşu kadar muhal, imkânsız, amansız, zamansız ve insafsız. Yaşam; imkânsızlık kadar zor, ölüm mecburiyet gibi mukadder.

Yokluk nasıl bir duygu bilinmez. Ama varlıkta var olduktan sonra, varlıktan daha güzel olmadığı besbelli. İşte bu yüzden yok iken var olmak, varlığın sonsuz olması talebini de beraberinde getiriyor.

Demem o ki:

Yaşam tek sıkımlık bir barut…. Ve har vurup, harman savurup, es geçip, yan çizip, sırf gününü gün edip, “En Sevgili”yi ezip, en sevimsizi seçip, gelip geçip, doğup ölecek kadar hedefsiz, sebepsiz, kıymetsiz değil.

Yaşam sebeb-i hayattır.

Yazar: Muhammed Ali

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*